Ouderenmishandeling: u laat het toch niet gebeuren?

ouderenmishandeling

Als u op hoge leeftijd bent of in uw omgeving mensen kent die tot op de hoogste leeftijd zelfstandig blijven wonen is het laatste dat u wilt dat er ouderenmishandeling plaatsvindt. Tóch hebben veel ouderen hiermee te maken. Hoe kunt u herkennen of u of een ander wellicht mishandeld wordt; en hoe kunt u handelen? Alleszelf.nl zet de informatie op een rij.

Zware lading

Ouderenmishandeling is een begrip met een zware lading en roept veel reacties op. Sommigen vinden het woord niet passend, omdat het wijst op een strafbaar feit terwijl de ‘daders’ soms onbedoeld en onbewust kunnen handelen. Dit noemt men ook wel ontspoorde zorg. Hoewel het aantal meldingen over ouderenmishandeling toeneemt, is onduidelijk hoe vaak ouderenmishandeling exact voorkomt. Volgens het SCP zou het kunnen gaan om 15.000 tot 200.000 ouderen.

Zes soorten ouderenmishandeling

Over het algemeen betekent ouderenmishandeling het handelen of het nalaten van handelen van een persoon die zorg of ondersteuning aan een oudere (deels) afhankelijke hulpvrager (65+) verleent, waardoor deze fysieke, mentale of materiële schade lijdt. Er bestaat een onderscheid in zes vormen van ouderenmishandeling.

  1. Lichamelijke mishandeling. Hierbij gaat het om fysieke handelingen waarbij een persoon (ernstig) letsel (zoals fracturen, blauwe plekken, brandwonden) oploopt. Dit kan gebeuren doordat het slachtoffer is geslagen, geschopt of hardhandig is beetgepakt.
  2. Psychische mishandeling. Wanneer iemand herhaaldelijk wordt uitgescholden, gekwetst, gekleineerd, genegeerd of gediscrimineerd is er sprake van psychische mishandeling. Dit kan veel negatieve emoties bij een oudere oproepen, zoals angst, woede, verdriet of verwardheid.
  3. Financiële uitbuiting. Dit gebeurt wanneer er wordt geprofiteerd van de bezittingen van een oudere, of deze zelfs worden weggenomen. Denk hierbij aan diefstal van geld of goederen, veranderen van testamenten of het financieel kort houden van een persoon.
  4. Verwaarlozing. Iemand kan zowel lichamelijk als psychisch worden verwaarloosd. Lichamelijke verwaarlozing gebeurt bijvoorbeeld door ondervoeding, uitdroging, slechte hygiëne of verwonding vanwege doorliggen. Geen aandacht, liefde of ondersteuning geven zijn kenmerken van psychische verwaarlozing.
  5. Seksueel misbruik. Dit zijn ongewenste seksuele handelingen met of in het bijzijn van ouderen.
  6. Schending van rechten. Het kan ook gebeuren dat de rechten van ouderen worden ingeperkt, zoals het recht op vrijheid, privacy of zelfbeschikking. Te denken valt aan het achterhouden van post, het opsluiten van een ouder persoon of het wegsturen van bezoekers.

ouderenmishandeling

Herkennen

In de meeste gevallen gebeurt ouderenmishandeling “achter de voordeur”. U kent vast wel deze rijksoverheidcampagne.

U ziet het dus niet gebeuren en vaak verwacht u het ook niet. Toch kunt u alert zijn en signalen herkennen. Zo is bijvoorbeeld een groot misdrijf van ‘mantelzorgers’ aan het licht gekomen. Onder andere de volgende signalen kunnen duiden op mishandeling van oudere zorg- en hulpvragers:

  • zichtbaar letsel, waar de oudere persoon en/of de pleger mogelijk onsamenhangende en tegenstrijdige verklaringen voor geeft;
  • een onverzorgd uiterlijk en verwaarloosd huishouden bij de oudere
  • onverklaarbare depressiviteit of angst bij een oudere;
  • overdreven schrikreactie bij een onverwachte aanraking of schichtig of teruggetrokken gedrag bij een oudere;
  • verdwenen geld of goederen van een oudere;
  • toenemend aantal schuldeisers;
  • de verzorger toont zich onverschillig over het welzijn van de oudere;
  • de verzorger wekt een overbelaste indruk;
  • er wordt gescholden en geschreeuwd tegen de oudere in de aanwezigheid van een arts of hulpverlener of de oudere krijgt geen gelegenheid om alleen met de hulpverlener te spreken
  • een lege koelkast.

Niet in alle gevallen hoeft er sprake te zijn van ouderenmishandeling; het kan een momentopname zijn of andere oorzaken hebben. Wel kunt u alert blijven en als u merkt dat signalen terugkomen, kunt u actie ondernemen.

Handelen

Of het nu om uzelf gaat of om uw buurvrouw, een kennis, vriend of familielid: u kunt ouderenmishandeling stoppen of een ernstige situatie voorkomen. Er zijn hiervoor een aantal mogelijkheden, die we bespreken van licht naar zwaar. Het is afhankelijk van de situatie, welke vorm van handelen nodig is. Erover praten is een eerste, voor de hand liggende stap. Een huisverbod en crisisopvang worden minder snel gebruikt. De informatie is gebaseerd op bronnen van meerdere organisaties.

  • Praten. Het is belangrijk dat u uw gedachten niet voor uzelf houdt. Als u één van de signalen opmerkt, kunt u dit bespreken met iemand die u vertrouwt. Iemand die de oudere persoon ook kent. Deel uw gedachten met diegene, misschien wordt dit ook herkend. Samen kunt u daarna vervolgstappen ondernemen. U kunt ook in gesprek gaan met de oudere persoon waarbij u eventuele mishandeling herkent. Dit kan moeilijk zijn, u kunt er ook naast zitten, maar het is goed om dit te polsen. Wanneer er inderdaad sprake is van ouderenmishandeling, kunt u er samen iets tegen doen.
  • Een Veilig Thuis. In Nederland zijn 26 meldpunten waar u bij deskundige hulpverleners advies kunt inwinnen, mishandeling kunt bespreken en doorverwezen kunt worden naar professionele hulp. U kunt 24 uur per dag gratis bellen met 0800-2000 of rechtstreeks contact opnemen met de Veilig Thuis-organisatie bij u in de buurt; hier vindt u het overzicht van alle vestigingen. Het meldpunt is beschikbaar voor mensen die zelf mishandeld worden en voor mensen uit hun omgeving.
  • De politie. De politie heeft ook een rol bij ouderenmishandeling omdat deze wettelijk verplicht is om een aangifte van een strafbaar feit, en daarmee ook huiselijk geweld, op te nemen. U kunt een melding maken en aangifte doen door te bellen met 0900-8844 of door naar het dichtstbijzijnde politiebureau te gaan.
  • Huisverbod. Wanneer de situatie binnen een huishouden ondraaglijk is of dreigt te worden, kan er een tijdelijke uithuisplaatsing worden gerealiseerd. Op deze manier ontstaat veiligheid en rust en kunnen alle betrokkenen hulp krijgen. De Wet tijdelijk huisverbod maakt dit mogelijk. U kunt deze optie bespreken met de eerdergenoemde organisatie Veilig Thuis.
  • Crisisopvang. Als direct een oplossing nodig is kunt u gebruik maken van de crisisopvang/spoedzorg. U kunt dan tijdelijk op een andere plek verblijven, in een veilige omgeving. Ook dan zal er hulp worden ingeschakeld om uw thuissituatie onder de loep te nemen en passende oplossingen te bedenken, wanneer nodig. Crisisopvang is altijd tijdelijk. De duur van de opvang is afhankelijk van de situatie. Uw huisarts kan crisisopvang in gang zetten; voor meer informatie kunt u ook terecht bij een GGZ-centrum, uw gemeente of het maatschappelijk werk.
  • 112. Misschien klinkt het als een open deur: maar bij spoedeisende hulp bel dan direct het alarmnummer 112.

Tot slot

Alleszelf.nl hoopt dat ouderenmishandeling bij u en in uw omgeving niet voorkomt. En dat u beter in staat bent om signalen op te vangen als daar onverhoopt wél sprake van is. Wat zijn uw ervaringen? Kent u nog andere manieren om ouderenmishandeling te verminderd of tegen te gaan? Laat het ons weten in een reactie onder dit artikel.

Wilt u elke 2 weken een gratis update ontvangen zoals dit artikel over ouderenmishandeling? Klik hier en schrijf u in voor onze nieuwsbrief.

Deel dit artikel
2 reacties op “Ouderenmishandeling: u laat het toch niet gebeuren?
  1. A.Theunisse schreef:

    Het is vanzelfsprekend uitstekend, dat tegen ouderenmishandeling wordt opgetreden.
    Wat ik er echter van weet, wordt `n mishandeling meestal gepleegd door een hulpverlener en dat kan familie of zelfs een eigen kind zijn.
    Het kan gebeuren, dat ondanks die slechte verhouding de oudere niet van die hulp af wil en dus niet zal optreden. Dat doet hij zeker niet indien het om een eigen kind zou gaan.
    Treedt hij wel op, dan zal de oudere toch de hulp van een ander moeten accepteren…..

  2. Alojamiento web schreef:

    Senioren geven een 8,1 als rapportcijfer om hun gevoel van veiligheid te kwantificeren. Dat cijfer daalt naar een 7,4 als ze s avonds in het donker naar buiten moeten. Toch voelen zelfs overdag bijna zeven van de tien ouderen zich weleens onveilig als ze de deur uitgaan. Dat komt door hangjongeren, als het heel stil is op straat of het gevoel dat er zomaar ineens iets kan gebeuren.

Langer en beter zelfstandig wonen
Zoek direct een dienst in de buurt of aan huis: