Psychische klachten op elke leeftijd. Gewoon of gek?

psychische klachtenWist u dat ruim 4 op de 10 Nederlanders in hun leven te maken krijgen met psychische problemen? In Nederland heeft een miljoen mensen direct of indirect te maken met een psychische aandoening. Daarnaast staan bijna 90.000 mensen op de wachtlijst voor geestelijke gezondheidszorg (ggz). Psychische klachten kennen geen leeftijd en hebben te maken met gevoelens, gedachten en gedrag. Zulke klachten horen, afgezien van een verhoogde kans op dementie, niet specifiek bij het ouder worden maar komen ook op hogere leeftijd helaas veel voor. Depressieve stoornissen hebben bij ouderen wel vaak een ongunstige prognose. Een nieuwe aflevering van tv-programma VPRO Tegenlicht met een verfrissende kijk op de ggz inspireerde ons om ook hieronder aandacht te besteden aan de geestelijke gezondheid. Van herkenning tot zelfhulp.

Herkenning van signalen en aandacht voor het geestelijke welzijn kan zeker bijdragen aan langer thuiswonen. Lees hieronder de hulpinformatie en bekijk bij de VPRO ook de nieuwe Nederlandse zorginitiatieven. Uw tip of ervaring als oudere, naaste, mantelzorger of hulpverlener kunt u delen onderaan dit artikel. De informatie in dit bericht is gebaseerd op bureauonderzoek waaronder bronnen van de Rijksoverheid, NESDO, GGZ Nederland, Thuisarts en VPRO Tegenlicht.

Psychische klachten herkennen

Psychische klachten gaan over gevoelens, gedachte en gedrag die zich kunnen uiten in een somber, gespannen, eenzaam, moe, verward, bezorgd en/of angstig gevoel. Mogelijk is er een verhoogd alcoholgebruik en is men snel geïrriteerd. Concentreren is moeilijker en slapen gaat vaak slechter. Ook lichamelijke klachten kunnen voorkomen zoals hoofdpijn, hartkloppingen, nekpijn of maagklachten. Het is daardoor minder makkelijk om dagelijkse dingen zoals werk of huishouden (nog) te doen. Zoals aangegeven zijn deze klachten niet gerelateerd aan een hogere leeftijd. Het is belangrijk om in actie te komen en zo nodig hulp te zoeken.

Dementie herkennen

Voor het herkennen van dementie kunt u beter eerst ‘Haperende hersenen: Help!’ lezen. Dementie is een verzamelnaam voor ruim vijftig hersenaandoeningen. Bij dementie raken de verbindingen tussen hersengebieden aangetast. Hierdoor werken de hersenen minder goed, met als gevolg dat iemand verzwakt. Dementie kan optreden als iemand ouder wordt, bij overmatig alcoholgebruik, hersenletsel, een (niet altijd aantoonbare) beschadiging van hersenweefsel, een langdurige psychische of lichamelijke ziekte.

Depressieve stoornissen bij ouderen

Onder ouderen komen depressieve stoornissen veelvuldig voor en hebben vaak een ongunstige prognose. Het is nog onvoldoende bekend waardoor dit ongunstige beloop wordt veroorzaakt. Daarom voert de NESDO een onderzoek uit zowel depressieve als gezonde mensen van 60 jaar en ouder, en volgt deze gedurende 6 jaar.  Zij verzamelen hierbij gegevens die kunnen samenhangen met (het beloop van) depressie bij ouderen. Denk aan biologische factoren, klinische en sociale kenmerken, levensgebeurtenissen, lichamelijke gezondheid, cognitief functioneren en zorggebruik. De studie wil zo vooral de hulpverlening verbeteren door deze te helpen zich te richten op de specifieke problemen van depressieve ouderen.

Combinatie van klachten op hogere leeftijd

Op hogere leeftijd neemt het aantal gelijktijdige klachten eerder toe. Naast psychische klachten kan er ook sprake zijn van een lichamelijke ziekte of -klachten en een slechter gehoor, zicht of geheugen. In mentale zin vraagt het verlies van dierbaren, gezondheid, werk of van zelfstandigheid om veerkracht. Niet in de laatste plaats spelen levensvragen bij veel ouderen. Hulpverleners houden gelukkig rekening met de combinatie van klachten. Zij gaan hierover het gesprek aan en letten op de juiste medicatie. Zonder andere klachten is de behandeling van psychische klachten gewoon hetzelfde als voor ieder ander.

Zelf doen

Er zijn ook een aantal zelfhulpmogelijkheden voor een gezond(er) welzijn:

Meer contact leggen helpt >>

Hulp op oudere leeftijd

Hulp voor psychische klachten is er bijvoorbeeld van de huisarts, praktijkondersteuner GGz van de huisarts of een psycholoog. Elke regio heeft een crisisdienst die voor huisartsen dag en nacht bereikbaar is. Tijdens kantooruren kunnen mensen zelf bellen. Maar ‘s avonds, ‘s nachts en in het weekend moet men eerst de huisarts bellen. Via Zorgkaart Nederland vindt u een ggz-organisatie bij u in de buurt.

De voorkeur en klachten, zoals somberheid, angst of depressie bepalen het soort behandeling. Bij ouderen wordt vaak ‘life review therapie’ toegepast. Daarbij maak je je eigen levensverhaal om inzicht in je leven te krijgen. Bij ouderen met angst en depressie helpen ook oplossingsgerichte therapie of cognitieve gedragstherapie. Bij deze laatste leer je om anders te denken en zo je gevoel en gedrag te beïnvloeden.

Kijktip: “Gewoon Gek”

Op zondag 1 maart gaat de nieuwe serie van VPRO’s Tegenlicht van start, met de aflevering “Gewoon Gek”. Dit gaat over de toekomst van de geestelijke gezondheidszorg (ggz) in Nederland. Psychische diversiteit, normalisering van het abnormale en innovatie van de ggz. | Zondag 1/3/20, NPO 2, 22.05 uur

psychische klachten gek Er moet iets veranderen

Maar hoe? Wat is de grens tussen normaal en abnormaal? Zou die in de toekomst gaan verschuiven? En kunnen algoritmes helpen om ons geestelijk welzijn te verbeteren? Dit programma is ook onmisbaar voor thuiswonende ouderen, hun naasten, mantelzorgers en hulpverleners met psychische problemen zoals depressie, angst, psychose of geheugenproblemen. In deze aflevering passeren nieuwe Nederlandse zorginitiatieven de revue die de ggz moet veranderen. We zien zorgontvangers, patiënten met ADHD, burnout, autisme, fobieën, bipolaire stoornis, borderline: zijn ze gek of gewoon?

Anders kijken

Laat u als kijker uitdagen om anders te kijken naar hoe wij omgaan met de concepten gek en normaal. Er komen ook wetenschappers, filosofen en ervaringsdeskundigen aan het woord. Mensen die het afwijkende omarmen en de psychische diversiteit van de mens vieren. Hoe kan het beter in de toekomst? En ligt die taak alleen bij de zorgverleners van de GGZ? Of kunnen wij daar als samenleving ook iets aan doen? Onze maatschappij is nog slecht uitgerust om mensen die te maken hebben met ontregeling te begrijpen. We zien hen als een uitzondering en niet als een variatie. Ook de gezondheidszorg is nog nauwelijks gericht op al die psychische diversiteit. De diagnose bepaalt nog vaak de behandeling, maar de pioniers in deze aflevering hopen dat te veranderen.

psychische klachtenOver VPRO Tegenlicht

Dit is sinds 2002 hét future affairs-platform van Nederland. Tegenlicht wil in de frontlinie staan waar nieuwe ideeën worden ontwikkeld, getest en bekritiseerd. En dat binnen de wereld van politiek, economie, maatschappij, technologie en wetenschap. Via niet voor de hand liggende, controversiële en tegelijkertijd gedegen analyses wil VPRO Tegenlicht zijn kijk geven op de wereld. Met een blik op zowel nationale als internationale ontwikkelingen die onze wereld in de 21ste eeuw vormgeven. Deze verfrissende aanpak leverde al verschillende prijzen op waaronder de Zilveren Nipkowschijf voor het beste televisieprogramma. Niet gek!

Kijk Tegenlicht-afleveringen terug >>

Geef een goed gekke tip

Welke tips en ervaring heeft u met herkennen en omgaan met psychische klachten op hogere leeftijd? Deel ze hieronder in een reactie. Bedankt alvast!

Wilt u gratis updates ontvangen zoals dit artikel over psychische klachten?
Klik hier en schrijf u in voor onze nieuwsbrief.

Deel dit artikel

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

Langer en beter zelfstandig wonen
Zoek direct een dienst in de buurt of aan huis: